Wat vraagt de winter van ons als pedagogisch professionals en ouders?
Wanneer de winter zijn intrede doet, verandert niet alleen het weer, maar ook de leefwereld van jonge kinderen. Dagen worden korter, het tempo vertraagt en het leven speelt zich meer binnenshuis af. Voor wie werkt met jonge kinderen (of hen opvoedt) vraagt dit seizoen om bewust pedagogisch handelen. De winter is geen periode waarin ontwikkeling stilstaat, maar juist een seizoen waarin verdieping, verwerking en verinnerlijking centraal staan.
Ontwikkeling volgt het ritme van de seizoenen
Bij Dinck kijken we naar ontwikkeling als een cyclisch proces. Kinderen groeien niet lineair; zij bewegen mee met ritmes van activiteit en rust. De winter ondersteunt dit natuurlijke ritme.
Waar de zomer uitnodigt tot expansie en beweging, biedt de winter ruimte voor vertraging. Dat is pedagogisch waardevol. Juist door minder prikkels en meer herhaling krijgen kinderen de kans om opgedane ervaringen te integreren in hun spel, gedrag en denken.
Emotionele veiligheid als fundament
In de winter neemt de behoefte aan nabijheid en voorspelbaarheid toe. Kinderen zoeken warmte, letterlijk en figuurlijk. Dit vraagt van pedagogisch professionals en ouders een verhoogde mate van sensitieve responsiviteit: het herkennen van signalen, het bieden van troost, het creëren van een veilige bedding.
Volgens de pedagogische theorie van Riksen-Walraven vormt emotionele veiligheid de basis voor alle verdere ontwikkeling. De winter nodigt uit om dit fundament bewust te versterken, bijvoorbeeld door vaste dagritmes, terugkerende rituelen en momenten van gedeelde aandacht.
Motorische ontwikkeling: anders, maar niet minder
Een veelgehoorde misvatting is dat kinderen zich in de winter minder ontwikkelen op motorisch vlak. In werkelijkheid verandert de aard van de uitdaging.
Buiten vraagt de kou om kracht, doorzettingsvermogen en lichaamsbewustzijn: rennen om warm te blijven, glijden, stampen, ontdekken van ijs en sneeuw. Binnen ontstaan nieuwe bewegingsvormen: bouwen met grote materialen, dansen, klimmen, balanceren.
Ook dagelijkse handelingen, zoals het aantrekken van winterkleding, zijn waardevolle oefenmomenten voor zelfstandigheid en fijne motoriek, mits we kinderen hier de tijd en ruimte voor geven.
Denken en begrijpen in een andere context
De winter roept existentiële en onderzoekende vragen op die passen bij jonge kinderen: waarom is het donker, waar zijn dieren, wat gebeurt er met water als het vriest?
Door hier samen bij stil te staan, in gesprek, spel en eenvoudige experimenten, ondersteunen we de cognitieve ontwikkeling. Kinderen leren verbanden leggen, woorden geven aan hun waarnemingen en grip krijgen op de wereld om hen heen.
Spel als verwerkingsmechanisme
In de winter verdiept spel zich vaak. Minder externe prikkels zorgen voor langer durend rollenspel, fantasiespel en constructiespel. In dit spel verwerken kinderen ervaringen, emoties en indrukken.
Voor professionals en ouders ligt hier een belangrijke rol: observeren, aansluiten en verrijken zonder het spel over te nemen. Zo blijft het eigenaarschap bij het kind en krijgt spel zijn volle ontwikkelingswaarde.
Wat betekent dit concreet voor het aanbod?
Bij Dinck geloven we dat seizoensgericht werken vraagt om bewuste keuzes:
- Creëer rust en ritme: vaste momenten geven houvast.
- Maak de winter zichtbaar: in liedjes, verhalen, materialen en inrichting.
- Blijf naar buiten gaan: ook korte momenten zijn betekenisvol.
- Werk zintuiglijk: laat kinderen kou, warmte, water, ijs en texturen ervaren.
Tot slot
De winter vraagt geen minder actief pedagogisch handelen, maar een andere kwaliteit van aanwezigheid. Door dit seizoen serieus te nemen in ons aanbod en onze opvoeding, ondersteunen we kinderen in een fase van verdieping, verwerking en innerlijke groei.
Ontwikkeling voltrekt zich niet alleen in beweging en licht, maar ook in rust, herhaling en nabijheid.